ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N -1/2005 (ՀՀ բնապահպանության նախարարություն) - 2005/08/16


Օրակարգը՝

Ծրագրի նպատակի և խնդիրների ներկայացում:
Զեկուցող՝ Ա. Գաբրիելյան, Ծրագրի համակարգող
Ծրագրի աշխատանքային պլանի և մեկնարկային գործողությունների ներկայացում:
Զեկուցող՝ Դ. Հարությունյան, Ծրագրի կառավարիչ



Նախագահող՝ Սիմոն Պապյան
ՀՀ բնապահպանության նախարարի առաջին տեղակալ, ՄԱԶԾ-ի բնապահպանական կառավարման ծրագրերի խմբի ազգային տնօրեն, ԾՂԿ-ի նախագահի տեղակալ

Ղեկավար կոմիետի նիստի նախագահող պրն. Պապյանը նշեց, որ ՂԿ 19 անդամներից ներկա են 14-ը, և ճշտելուց հետո, որ առարկություններ չկան օրակարգի վերաբերյալ, նիստը հայտարարեց բացված:
ՀՀ ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ պրն. Աթոյանը խնդրեց նիստի նախագահող պրն. Պապյանից մինչև նիստի օրակարգին անցնելը խոսք տալ պրն. Հայկ Դավթյանին: Պրն. Դավթյանը ներկայացրեց Ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության մտահոգությունը կապված հետևյալի հետ. դրամաշնորհի համաձայնագրի հաստատումը չի իրականացվել միջազգային համաձայնագրերի հաստատման համար օրենքով նախատեսված ընթացակարգին համապատասխան, Ծրագրի կառավարման համար չի ստեղծվել պետական հիմնարկ (ԾԻԳ) և Վարչապետի կամ Կառավարության որոշմամբ չի ստեղծվել ծրագրի կառավարման խորհուրդ:
Նախագահողի առաջարկությամբ հարցապնդմանը պատասխանեց տկն. Ռ.Դավթյանը: Նա նշեց, որ ծրագրի փաստաթուղթը ստորագրվել է ՀՀ բնապահպանության նախարարի կողմից որպես ծրագրի համար լիազորված ազգային համագործակցող գերատեսչություն: ԳԷՖ-ի կողմից տրամադրված դրամաշնորհի համար իրականացնող գործակալություն է հանդիսանում ՄԱԶԾ-ն, որը ՀՀ կառավարության հետ 1995թ. ստորագրել է Հիմնական օժանդակության մասին համաձայնագիր, որը և հանդիսանում է ծրագրի իրականացման ընթացակարգի իրավական հիմքը: Բացի դրանից ծրագրի խնդիրները ներառված են Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Զարգացման աջակցության 2005–2009թթ. ծրագրի գործողությունների պլանում (ստորագրվել է ՀՀ Վարչապետի կողմից 2004թ. դեկտեմբերի 1-ին):
Ստորագրվող փաստաթուղթը համաձայնեցված է եղել ՀՀ ֆինանսների և էկոնոմիկայի նախարարության հետ, իսկ ստորագրման լիազորությունները ՀՀ բնապահպանության նախարարը ստացել է ՀՀ Վարչապետից: Ծրագրի իրականացման և կառավարման մանրամասները ամրագրված են ծրագրի փաստաթղթում և համապատասխանում են ՄԱԶԾ կողմից իրականացվող ծրագրերի ընթացակարգին:
Նախագահող պրն. Պապյանը ավելացրեց, որ ս.թ. օգոստոսին ՀՀ բնապահպանության նախարարությունը ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությանը և ՀՀ Կառավարությանը ներկայացրել է համապատասխան պարզաբանումներ և այդ հարցը Ղեկավար Կոմիտեի նիստի քննարկման առարկա լինել չի կարող: Պրն. Պապյանը նշեց, որ բոլոր մասնակիցներին ներկայացված են եղել ԾՂԿ-ի կազմը և լիազորությունները և եթե մասնակիցները չունեն որևէ առարկություն ներկայացված նյութի վերաբերյալ, ապա առաջարկեց անցնել օրակարգով նախատեսված հարցերին:

1. Ծրագրի նպատակի և խնդիրների ներկայացում

Պրն. Գաբրիելյանը ներկայացրեց ՄԱԶԾ/ԳԷՖ ՙՀայաստան. քաղաքային ջեռուցման և տաք ջրամատակարարման էներգաարդյունավետության բարձրացում՚ ծրագրի նախապատմությունը, համառոտ նկարագրեց Հայաստանի ջերմամատակարարման ծավալները 1999թ. և 2000թ. դրությամբ, ԳԷՖ-ի դրամաշնորհային ծրագրի նախապատրաստական փուլի (PDF B) տեխնիկատնտեսական հիմավորման հիմնական բաղադրիչները, CO2-ի տարեկան արտանետումները և ջերմային էներգիայի տեսակարար արժեքն ըստ ջերմամատակարարման ուսումնասիրված տարբերակների, լայնամասշաբ ծրագրի նպատակը, հիմնական բաղադրիչները ըստ ծրագրի փաստաթղթի և զուգահեռ ընթացող ծրագրերի հետ համագործակցության հնարավորությունները և հեռանկարները: Հատուկ շեշտվեց Կիոտոյի արձանագրության Մաքուր զարգացման մեխանիզմով ջերմամատակարարման նախագծերի իրականացման հնարավորությունները:

Քննարկումներ՝
Տկն.Վարդանյանի հարցին, թե ինչ ցուցանիշներով է գնահատվելու ծրագրի հաջողությունը, պրն. Գաբրիելյանը պատասխանեց, որ ծրագրի հաջողության գնահատման հիմնական ցուցանիշը լինելու է ջեռուցման և տաք ջրամատակարարման համակարգում արտադրված ջերմային էներգիայի միավորի հաշվով ջերմոցային գազերի արտանետումների նվազեցումը: Բացի այդ, ծրագրի բոլոր գործողությունների համար կան չափելի և ոչ չափելի ցուցանիշներ, որոնք նշված են ծրագրի փաստաթղթում (տեղադրված է ծրագրի կայքում) և դրանք պետք է վերահսկվեն մոնիտորինգի ընթացքում: Սակայն ակնհայտ է, որ անհրաժեշտություն կա դրանք հստակեցնել:

2. Ծրագրի աշխատանքային պլանի և մեկնարկային գործողությունների ներկայացում:

Տկն. Հարությունյանը համառոտ ներկայացրեց ծրագրի 2005թ. աշխատանքային պլանի հիմնական բաղադրիչները, ծրագրի ընթացքը, պլանավորված և իրականացված մեկնարկային գործողությունները, որոնք սկսվել են 2005թ. հունիսի կեսից: Սեպտեմբերի սկզբին նախատեսվում է կազմակերպել ծրագրի մեկնարկային սեմինար, որի ընթացքում շահագրգիռ կողմերի մասնակցությամբ պետք է մանրամասն քննարկվեն ծրագրի գործողությունները, համաձայնեցվեն և ճշգրտվեն ջերմամատակարարման ոլորտում զուգահեռ ընթացող ծրագրերի հետ համագործակցության հիմնական ուղղությունները: Նա նշեց, որ ստեղծվել է փորձագիտական աշխատանքային խումբ, կնքվել է պայմանագիր միջազգային խորհրդատուի հետ, կազմակերպվել են մի շարք հանդիպումներ, տեղական ինքնակառավարման մարմինների, համատիրությունների, մասնավոր սեկտորի հետ և այլն:

Քննարկումներ՝
Պրն. Գալստյանը կարևորեց ծրագրի ճիշտ համակարգման և աշխատանքային պլանի արդիականացման անհրաժեշտությունը, որը թույլ կտա խուսափել կրկնողություններից:
Տկն. Բալաբանյանն առաջարկեց հստակեցնել ծրագրի համակարգման սխեման, որի արդյունքում կճշգրտվեն զուգահեռ ընթացող ծրագրերի հնարավորությունները, և լավ կլիներ Ղեկավար Կոմիտեի կազմում ներգրավել նաև Հայաստանի վերականգնող էներգետիկայի և էներգախնայողության հիմնադրամի գործադիր տնօրեն տկն. Թ.Բաբայանին:
Պրն. Պապյանն այդ առաջարկի առումով նշեց, որ քանի որ նախարարությունը տեղեկացված չէ այդ հիմանդրամի գրանցման և գործադիր տնօրենի նշանակման փաստի մասին, այդ պատճառով ՂԿ կոմիտեի նիստի աշխատանքներին մասնակցելու համար Հայաստանի վերականգնող էներգետիկայի և էներգախնայողության հիմնադրամի ներկայացուցիչը չի հրավիրվել: Կարևորելով համակարգման անհրաժեշտությունը ծրագրի և Հիմնադրամի աշխատանքների միջև և հիմնվելով ստացված տեղեկատվության վրա, որ Հիմանդրամի գործադիր տնօրենն արդեն նշանակվել է, Բնապահպանության նախարարությունը գրությունով կդիմի Հիմնադրամին, հրավիրելով ընգդրկվել ՂԿ կազմում և այդպիսով համալրել կազմը:
Տկն. Սիմոնյանն առաջարկեց ստեղծել տեխնիկական մասնագետներից բաղկացած խումբ, որը կապահովի ծրագրի տեխնիկական առաջադրանքների և ծրագրի ընթացիկ մանրամասն աշխատանքային պլանների քննարկումը և համաձայնեցումը:
Պրն. Աթոյանն ակնարկեց, որ յուրաքանչյուր հարցի լուծման համար անհրաժեշտ է մասնագիտական մոտեցում և նման հարցերի լուծումը պետք է կապվի երկրի ընդհանուր ռազմավարության հետ, և որպես օրինակ նշեց, որ հասկանալի չէ ինչով է բացատրվում ընտրված դպրոցների ցանկը, որոնց ջերմամատակարարումը պետք է իրականացվի վարկային ծրագրի միջոցներով, կամ ինչով է բացատրվում ՀՀ բնապահպանության նախարարության կողմից իրականացվող ՄԱԶԾ/ԳԷՖ շրջանակներում համատիրությունների աջակցության բաղադրիչի ներառումը և ծրագրի հետ նրա կապը:
Պրն. Գաբրիելյանն այդ հարցադրմանը պատասխանեց, որ բազմաբնակարանային շենքերի ջերմամատակարարման կառավարման կազմակերպման, վարձավճարների հավաքման և ջերմամատակարարման էներգաարդյունավետութ¬յան բարձրացման համար համատիրությունների դերը վճռորոշ է, քանի որ համատիրություններն իրենց բնույթով ներկայացնում են սպառողների շահերը, իսկ վերջիններս շահագրգռված են էներգաարդյունավետ տեխնոլոգիաների կիրառման մեջ, դրանով էլ հենց պայմանավորված կլինի ջերմոցային գազերի կրճատումը: Այդ տեսակետից բնապահպանական հարցերն առավել քան կապված են այդ կառույցների հետ:
Նիստի վերջում պրն. Պապյանն առաջարկեց աշխատանքային պլանի վերաբերյալ ներկայացնել գրավոր առաջարկություններ և հաշվի առնել, որ նախատեսված է ծրագրի 2005թ. գործողությունները քննարկել մեկնարկային սեմինարի ժամանակ: Սեմինարի ժամանակ գործողությունների համակարգման մեխանիզմները կճշգրտվեն զուգահեռ ընթացող ծրագրերի հետ և դրա հիման վրա կմշակվի 2006թ. աշխատանքային պլանը, որը հետագայում կներկայացվի Ղեկավար կոմիտեի քննարկմանը:

²ðҲܲ¶ðàôÂÚàôÜ N -1/2005 (ÐÐ µÝ³å³Ñå³ÝáõÃÛ³Ý Ý³Ë³ñ³ñáõÃÛáõÝ)
úñ³Ï³ñ·Áª
  1. Ìñ³·ñÇ Ýå³ï³ÏÇ ¨ ËݹÇñÝ»ñÇ Ý»ñϳ۳óáõÙ:
    ¼»ÏáõóáÕª ². ¶³µñÇ»ÉÛ³Ý, Ìñ³·ñÇ Ñ³Ù³Ï³ñ·áÕ
  2. Ìñ³·ñÇ ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ åɳÝÇ ¨ Ù»ÏݳñϳÛÇÝ ·áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ý»ñϳ۳óáõÙ:
    ¼»ÏáõóáÕª ¸. гñáõÃÛáõÝÛ³Ý, Ìñ³·ñÇ Ï³é³í³ñÇã


ܳ˳·³ÑáÕª êÇÙáÝ ä³åÛ³Ý
ÐÐ µÝ³å³Ñå³ÝáõÃÛ³Ý Ý³Ë³ñ³ñÇ ³é³çÇÝ ï»Õ³Ï³É, ز¼Ì-Ç µÝ³å³Ñå³Ý³Ï³Ý ϳé³í³ñÙ³Ý Íñ³·ñ»ñÇ ËÙµÇ ³½·³ÛÇÝ ïÝûñ»Ý, ÌÔÎ-Ç Ý³Ë³·³ÑÇ ï»Õ³Ï³É

Իϳí³ñ ÏáÙÇ»ïÇ ÝÇëïÇ Ý³Ë³·³ÑáÕ åñÝ. ä³åÛ³ÝÁ Ýß»ó, áñ ÔÎ 19 ³Ý¹³ÙÝ»ñÇó Ý»ñϳ »Ý 14-Á, ¨ ×ßï»Éáõó Ñ»ïá, áñ ³é³ñÏáõÃÛáõÝÝ»ñ ãÏ³Ý ûñ³Ï³ñ·Ç í»ñ³µ»ñÛ³É, ÝÇëïÁ ѳÛï³ñ³ñ»ó µ³óí³Í:
ÐÐ ýÇݳÝëÝ»ñÇ ¨ ¿ÏáÝáÙÇϳÛÇ Ý³Ë³ñ³ñÇ ï»Õ³Ï³É åñÝ. ²ÃáÛ³ÝÁ Ëݹñ»ó ÝÇëïÇ Ý³Ë³·³ÑáÕ åñÝ. ä³åÛ³ÝÇó ÙÇÝ㨠ÝÇëïÇ ûñ³Ï³ñ·ÇÝ ³ÝóÝ»ÉÁ Ëáëù ï³É åñÝ. гÛÏ ¸³íÃÛ³ÝÇÝ: äñÝ. ¸³íÃÛ³ÝÁ Ý»ñϳ۳óñ»ó üÇݳÝëÝ»ñÇ ¨ ¿ÏáÝáÙÇϳÛÇ Ý³Ë³ñ³ñáõÃÛ³Ý Ùï³Ñá·áõÃÛáõÝÁ ϳåí³Í Ñ»ï¨Û³ÉÇ Ñ»ï. ¹ñ³Ù³ßÝáñÑÇ Ñ³Ù³Ó³Ûݳ·ñÇ Ñ³ëï³ïáõÙÁ ãÇ Çñ³Ï³Ý³óí»É ÙÇç³½·³ÛÇÝ Ñ³Ù³Ó³Ûݳ·ñ»ñÇ Ñ³ëï³ïÙ³Ý Ñ³Ù³ñ ûñ»Ýùáí ݳ˳ï»ëí³Í ÁÝóó³Ï³ñ·ÇÝ Ñ³Ù³å³ï³ë˳Ý, Ìñ³·ñÇ Ï³é³í³ñÙ³Ý Ñ³Ù³ñ ãÇ ëï»ÕÍí»É å»ï³Ï³Ý ÑÇÙݳñÏ (ÌÆ¶) ¨ ì³ñã³å»ïÇ Ï³Ù Î³é³í³ñáõÃÛ³Ý áñáßٳٵ ãÇ ëï»ÕÍí»É Íñ³·ñÇ Ï³é³í³ñÙ³Ý ËáñÑáõñ¹:
ܳ˳·³ÑáÕÇ ³é³ç³ñÏáõÃÛ³Ùµ ѳñó³åݹٳÝÁ å³ï³ë˳ݻó ïÏÝ. è.¸³íÃÛ³ÝÁ: ܳ Ýß»ó, áñ Íñ³·ñÇ ÷³ëï³ÃáõÕÃÁ ëïáñ³·ñí»É ¿ ÐÐ µÝ³å³Ñå³ÝáõÃÛ³Ý Ý³Ë³ñ³ñÇ ÏáÕÙÇó áñå»ë Íñ³·ñÇ Ñ³Ù³ñ Édz½áñí³Í ³½·³ÛÇÝ Ñ³Ù³·áñͳÏóáÕ ·»ñ³ï»ëãáõÃÛáõÝ: ¶¾ü-Ç ÏáÕÙÇó ïñ³Ù³¹ñí³Í ¹ñ³Ù³ßÝáñÑÇ Ñ³Ù³ñ Çñ³Ï³Ý³óÝáÕ ·áñͳϳÉáõÃÛáõÝ ¿ ѳݹÇë³Ýáõ٠ز¼Ì-Ý, áñÁ ÐРϳé³í³ñáõÃÛ³Ý Ñ»ï 1995Ã. ëïáñ³·ñ»É ¿ ÐÇÙÝ³Ï³Ý ûųݹ³ÏáõÃÛ³Ý Ù³ëÇÝ Ñ³Ù³Ó³Ûݳ·Çñ, áñÁ ¨ ѳݹÇë³ÝáõÙ ¿ Íñ³·ñÇ Çñ³Ï³Ý³óÙ³Ý ÁÝóó³Ï³ñ·Ç Çñ³í³Ï³Ý ÑÇÙùÁ: ´³óÇ ¹ñ³ÝÇó Íñ³·ñÇ ËݹÇñÝ»ñÁ Ý»ñ³éí³Í »Ý ØÇ³íáñí³Í ²½·»ñÇ Î³½Ù³Ï»ñåáõÃÛ³Ý ¼³ñ·³óÙ³Ý ³ç³ÏóáõÃÛ³Ý 2005–2009ÃÃ. Íñ³·ñÇ ·áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ åɳÝáõÙ (ëïáñ³·ñí»É ¿ ÐÐ ì³ñã³å»ïÇ ÏáÕÙÇó 2004Ã. ¹»Ïï»Ùµ»ñÇ 1-ÇÝ):
êïáñ³·ñíáÕ ÷³ëï³ÃáõÕÃÁ ѳٳӳÛÝ»óí³Í ¿ »Õ»É ÐÐ ýÇݳÝëÝ»ñÇ ¨ ¿ÏáÝáÙÇϳÛÇ Ý³Ë³ñ³ñáõÃÛ³Ý Ñ»ï, ÇëÏ ëïáñ³·ñÙ³Ý Édz½áñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ÐÐ µÝ³å³Ñå³ÝáõÃÛ³Ý Ý³Ë³ñ³ñÁ ëï³ó»É ¿ ÐÐ ì³ñã³å»ïÇó: Ìñ³·ñÇ Çñ³Ï³Ý³óÙ³Ý ¨ ϳé³í³ñÙ³Ý Ù³Ýñ³Ù³ëÝ»ñÁ ³Ùñ³·ñí³Í »Ý Íñ³·ñÇ ÷³ëï³ÃÕÃáõÙ ¨ ѳٳå³ï³ë˳ÝáõÙ »Ý ز¼Ì ÏáÕÙÇó Çñ³Ï³Ý³óíáÕ Íñ³·ñ»ñÇ ÁÝóó³Ï³ñ·ÇÝ:
ܳ˳·³ÑáÕ åñÝ. ä³åÛ³ÝÁ ³í»É³óñ»ó, áñ ë.Ã. û·áëïáëÇÝ ÐÐ µÝ³å³Ñå³ÝáõÃÛ³Ý Ý³Ë³ñ³ñáõÃÛáõÝÁ ÐÐ ³ñï³ùÇÝ ·áñÍ»ñÇ Ý³Ë³ñ³ñáõÃÛ³ÝÁ ¨ ÐРγé³í³ñáõÃÛ³ÝÁ Ý»ñϳ۳óñ»É ¿ ѳٳå³ï³ëË³Ý å³ñ½³µ³ÝáõÙÝ»ñ ¨ ³Û¹ ѳñóÁ Իϳí³ñ ÎáÙÇï»Ç ÝÇëïÇ ùÝݳñÏÙ³Ý ³é³ñϳ ÉÇÝ»É ãÇ Ï³ñáÕ: äñÝ. ä³åÛ³ÝÁ Ýß»ó, áñ µáÉáñ Ù³ëݳÏÇóÝ»ñÇÝ Ý»ñϳ۳óí³Í »Ý »Õ»É ÌÔÎ-Ç Ï³½ÙÁ ¨ Édz½áñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ¨ »Ã» Ù³ëݳÏÇóÝ»ñÁ ãáõÝ»Ý áñ¨¿ ³é³ñÏáõÃÛáõÝ Ý»ñϳ۳óí³Í ÝÛáõÃÇ í»ñ³µ»ñÛ³É, ³å³ ³é³ç³ñÏ»ó ³ÝóÝ»É ûñ³Ï³ñ·áí ݳ˳ï»ëí³Í ѳñó»ñÇÝ:

1. Ìñ³·ñÇ Ýå³ï³ÏÇ ¨ ËݹÇñÝ»ñÇ Ý»ñϳ۳óáõÙ

äñÝ. ¶³µñÇ»ÉÛ³ÝÁ Ý»ñϳ۳óñ»ó ز¼Ì/¶¾ü §Ð³Û³ëï³Ý. ù³Õ³ù³ÛÇÝ ç»éáõóÙ³Ý ¨ ï³ù çñ³Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý ¿Ý»ñ·³³ñ¹Ûáõݳí»ïáõÃÛ³Ý µ³ñÓñ³óáõÙ¦ Íñ³·ñÇ Ý³Ë³å³ïÙáõÃÛáõÝÁ, ѳٳéáï Ýϳñ³·ñ»ó г۳ëï³ÝÇ ç»ñٳٳï³Ï³ñ³ñÙ³Ý Í³í³ÉÝ»ñÁ 1999Ã. ¨ 2000Ã. ¹ñáõÃÛ³Ùµ, ¶¾ü-Ç ¹ñ³Ù³ßÝáñѳÛÇÝ Íñ³·ñÇ Ý³Ë³å³ïñ³ëï³Ï³Ý ÷áõÉÇ (PDF B) ï»ËÝÇϳïÝï»ë³Ï³Ý ÑÇÙ³íáñÙ³Ý ÑÇÙÝ³Ï³Ý µ³Õ³¹ñÇãÝ»ñÁ, CO2-Ç ï³ñ»Ï³Ý ³ñï³Ý»ïáõÙÝ»ñÁ ¨ ç»ñÙ³ÛÇÝ ¿Ý»ñ·Ç³ÛÇ ï»ë³Ï³ñ³ñ ³ñÅ»ùÝ Áëï ç»ñٳٳï³Ï³ñ³ñÙ³Ý áõëáõÙݳëÇñí³Í ï³ñµ»ñ³ÏÝ»ñÇ, ɳÛݳٳëß³µ Íñ³·ñÇ Ýå³ï³ÏÁ, ÑÇÙÝ³Ï³Ý µ³Õ³¹ñÇãÝ»ñÁ Áëï Íñ³·ñÇ ÷³ëï³ÃÕÃÇ ¨ ½áõ·³Ñ»é ÁÝóóáÕ Íñ³·ñ»ñÇ Ñ»ï ѳٳ·áñͳÏóáõÃÛ³Ý Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ¨ Ñ»é³ÝϳñÝ»ñÁ: гïáõÏ ß»ßïí»ó ÎÇáïáÛÇ ³ñӳݳ·ñáõÃÛ³Ý Ø³ùáõñ ½³ñ·³óÙ³Ý Ù»Ë³ÝǽÙáí ç»ñٳٳï³Ï³ñ³ñÙ³Ý Ý³Ë³·Í»ñÇ Çñ³Ï³Ý³óÙ³Ý Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ:

øÝݳñÏáõÙÝ»ñª
îÏÝ.ì³ñ¹³ÝÛ³ÝÇ Ñ³ñóÇÝ, û ÇÝã óáõó³ÝÇßÝ»ñáí ¿ ·Ý³Ñ³ïí»Éáõ Íñ³·ñÇ Ñ³çáÕáõÃÛáõÝÁ, åñÝ. ¶³µñÇ»ÉÛ³ÝÁ å³ï³ë˳ݻó, áñ Íñ³·ñÇ Ñ³çáÕáõÃÛ³Ý ·Ý³Ñ³ïÙ³Ý ÑÇÙÝ³Ï³Ý óáõó³ÝÇßÁ ÉÇÝ»Éáõ ¿ ç»éáõóÙ³Ý ¨ ï³ù çñ³Ù³ï³Ï³ñ³ñÙ³Ý Ñ³Ù³Ï³ñ·áõÙ ³ñï³¹ñí³Í ç»ñÙ³ÛÇÝ ¿Ý»ñ·Ç³ÛÇ ÙdzíáñÇ Ñ³ßíáí ç»ñÙáó³ÛÇÝ ·³½»ñÇ ³ñï³Ý»ïáõÙÝ»ñÇ Ýí³½»óáõÙÁ: ´³óÇ ³Û¹, Íñ³·ñÇ µáÉáñ ·áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ñ³Ù³ñ Ï³Ý ã³÷»ÉÇ ¨ áã ã³÷»ÉÇ óáõó³ÝÇßÝ»ñ, áñáÝù Ýßí³Í »Ý Íñ³·ñÇ ÷³ëï³ÃÕÃáõÙ (ï»Õ³¹ñí³Í ¿ Íñ³·ñÇ Ï³ÛùáõÙ) ¨ ¹ñ³Ýù å»ïù ¿ í»ñ³ÑëÏí»Ý ÙáÝÇïáñÇÝ·Ç ÁÝóóùáõÙ: ê³Ï³ÛÝ ³ÏÝѳÛï ¿, áñ ³ÝÑñ³Å»ßïáõÃÛáõÝ Ï³ ¹ñ³Ýù Ñëï³Ï»óÝ»É:

2. Ìñ³·ñÇ ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ åɳÝÇ ¨ Ù»ÏݳñϳÛÇÝ ·áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ý»ñϳ۳óáõÙ:

îÏÝ. гñáõÃÛáõÝÛ³ÝÁ ѳٳéáï Ý»ñϳ۳óñ»ó Íñ³·ñÇ 2005Ã. ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ åɳÝÇ ÑÇÙÝ³Ï³Ý µ³Õ³¹ñÇãÝ»ñÁ, Íñ³·ñÇ ÁÝóóùÁ, åɳݳíáñí³Í ¨ Çñ³Ï³Ý³óí³Í Ù»ÏݳñϳÛÇÝ ·áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ, áñáÝù ëÏëí»É »Ý 2005Ã. ÑáõÝÇëÇ Ï»ëÇó: ê»åï»Ùµ»ñÇ ëϽµÇÝ Ý³Ë³ï»ëíáõÙ ¿ ϳ½Ù³Ï»ñå»É Íñ³·ñÇ Ù»ÏݳñϳÛÇÝ ë»ÙÇݳñ, áñÇ ÁÝóóùáõ٠߳ѳ·ñ·Çé ÏáÕÙ»ñÇ Ù³ëݳÏóáõÃÛ³Ùµ å»ïù ¿ Ù³Ýñ³Ù³ëÝ ùÝݳñÏí»Ý Íñ³·ñÇ ·áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ, ѳٳӳÛÝ»óí»Ý ¨ ×ß·ñïí»Ý ç»ñٳٳï³Ï³ñ³ñÙ³Ý áÉáñïáõÙ ½áõ·³Ñ»é ÁÝóóáÕ Íñ³·ñ»ñÇ Ñ»ï ѳٳ·áñͳÏóáõÃÛ³Ý ÑÇÙÝ³Ï³Ý áõÕÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ: ܳ Ýß»ó, áñ ëï»ÕÍí»É ¿ ÷áñÓ³·Çï³Ï³Ý ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ ËáõÙµ, ÏÝùí»É ¿ å³Ûٳݳ·Çñ ÙÇç³½·³ÛÇÝ ËáñÑñ¹³ïáõÇ Ñ»ï, ϳ½Ù³Ï»ñåí»É »Ý ÙÇ ß³ñù ѳݹÇåáõÙÝ»ñ, ï»Õ³Ï³Ý ÇÝùݳϳé³í³ñÙ³Ý Ù³ñÙÇÝÝ»ñÇ, ѳٳïÇñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ, Ù³ëݳíáñ ë»ÏïáñÇ Ñ»ï ¨ ³ÛÉÝ:

øÝݳñÏáõÙÝ»ñª
äñÝ. ¶³ÉëïÛ³ÝÁ ϳñ¨áñ»ó Íñ³·ñÇ ×Çßï ѳٳϳñ·Ù³Ý ¨ ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ åɳÝÇ ³ñ¹Ç³Ï³Ý³óÙ³Ý ³ÝÑñ³Å»ßïáõÃÛáõÝÁ, áñÁ ÃáõÛÉ Ïï³ Ëáõë³÷»É ÏñÏÝáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇó:
îÏÝ. ´³É³µ³ÝÛ³ÝÝ ³é³ç³ñÏ»ó Ñëï³Ï»óÝ»É Íñ³·ñÇ Ñ³Ù³Ï³ñ·Ù³Ý ë˻ٳÝ, áñÇ ³ñ¹ÛáõÝùáõÙ Ï×ß·ñïí»Ý ½áõ·³Ñ»é ÁÝóóáÕ Íñ³·ñ»ñÇ Ñݳñ³íáñáõÃÛáõÝÝ»ñÁ, ¨ ɳí ÏÉÇÝ»ñ Իϳí³ñ ÎáÙÇï»Ç ϳ½ÙáõÙ Ý»ñ·ñ³í»É ݳ¨ г۳ëï³ÝÇ í»ñ³Ï³Ý·ÝáÕ ¿Ý»ñ·»ïÇϳÛÇ ¨ ¿Ý»ñ·³ËݳÛáÕáõÃÛ³Ý ÑÇÙݳ¹ñ³ÙÇ ·áñͳ¹Çñ ïÝûñ»Ý ïÏÝ. Â.´³µ³Û³ÝÇÝ:
äñÝ. ä³åÛ³ÝÝ ³Û¹ ³é³ç³ñÏÇ ³éáõÙáí Ýß»ó, áñ ù³ÝÇ áñ ݳ˳ñ³ñáõÃÛáõÝÁ ï»Õ»Ï³óí³Í ã¿ ³Û¹ ÑÇٳݹñ³ÙÇ ·ñ³ÝóÙ³Ý ¨ ·áñͳ¹Çñ ïÝûñ»ÝÇ Ý߳ݳÏÙ³Ý ÷³ëïÇ Ù³ëÇÝ, ³Û¹ å³ï׳éáí ÔÎ ÏáÙÇï»Ç ÝÇëïÇ ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÇÝ Ù³ëݳÏó»Éáõ ѳٳñ г۳ëï³ÝÇ í»ñ³Ï³Ý·ÝáÕ ¿Ý»ñ·»ïÇϳÛÇ ¨ ¿Ý»ñ·³ËݳÛáÕáõÃÛ³Ý ÑÇÙݳ¹ñ³ÙÇ Ý»ñϳ۳óáõóÇãÁ ãÇ Ññ³íÇñí»É: γñ¨áñ»Éáí ѳٳϳñ·Ù³Ý ³ÝÑñ³Å»ßïáõÃÛáõÝÁ Íñ³·ñÇ ¨ ÐÇÙݳ¹ñ³ÙÇ ³ß˳ï³ÝùÝ»ñÇ ÙÇç¨ ¨ ÑÇÙÝí»Éáí ëï³óí³Í ï»Õ»Ï³ïíáõÃÛ³Ý íñ³, áñ ÐÇٳݹñ³ÙÇ ·áñͳ¹Çñ ïÝûñ»ÝÝ ³ñ¹»Ý Ý߳ݳÏí»É ¿, ´Ý³å³Ñå³ÝáõÃÛ³Ý Ý³Ë³ñ³ñáõÃÛáõÝÁ ·ñáõÃÛáõÝáí ϹÇÙÇ ÐÇÙݳ¹ñ³ÙÇÝ, Ññ³íÇñ»Éáí ÁÝ·¹ñÏí»É ÔΠϳ½ÙáõÙ ¨ ³Û¹åÇëáí ѳٳÉñ»É ϳ½ÙÁ:
îÏÝ. êÇÙáÝÛ³ÝÝ ³é³ç³ñÏ»ó ëï»ÕÍ»É ï»ËÝÇÏ³Ï³Ý Ù³ëݳ·»ïÝ»ñÇó µ³Õϳó³Í ËáõÙµ, áñÁ ϳå³ÑáíÇ Íñ³·ñÇ ï»ËÝÇÏ³Ï³Ý ³é³ç³¹ñ³ÝùÝ»ñÇ ¨ Íñ³·ñÇ ÁÝóóÇÏ Ù³Ýñ³Ù³ëÝ ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ åɳÝÝ»ñÇ ùÝݳñÏáõÙÁ ¨ ѳٳӳÛÝ»óáõÙÁ:
äñÝ. ²ÃáÛ³ÝÝ ³ÏݳñÏ»ó, áñ Ûáõñ³ù³ÝãÛáõñ ѳñóÇ ÉáõÍÙ³Ý Ñ³Ù³ñ ³ÝÑñ³Å»ßï ¿ Ù³ëݳ·Çï³Ï³Ý Ùáï»óáõÙ ¨ ÝÙ³Ý Ñ³ñó»ñÇ ÉáõÍáõÙÁ å»ïù ¿ ϳåíÇ »ñÏñÇ ÁݹѳÝáõñ é³½Ù³í³ñáõÃÛ³Ý Ñ»ï, ¨ áñå»ë ûñÇÝ³Ï Ýß»ó, áñ ѳëϳݳÉÇ ã¿ ÇÝãáí ¿ µ³ó³ïñíáõÙ ÁÝïñí³Í ¹åñáóÝ»ñÇ ó³ÝÏÁ, áñáÝó ç»ñٳٳï³Ï³ñ³ñáõÙÁ å»ïù ¿ Çñ³Ï³Ý³óíÇ í³ñϳÛÇÝ Íñ³·ñÇ ÙÇçáóÝ»ñáí, ϳ٠ÇÝãáí ¿ µ³ó³ïñíáõÙ ÐÐ µÝ³å³Ñå³ÝáõÃÛ³Ý Ý³Ë³ñ³ñáõÃÛ³Ý ÏáÕÙÇó Çñ³Ï³Ý³óíáÕ Ø²¼Ì/¶¾ü ßñç³Ý³ÏÝ»ñáõ٠ѳٳïÇñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ³ç³ÏóáõÃÛ³Ý µ³Õ³¹ñÇãÇ Ý»ñ³éáõÙÁ ¨ Íñ³·ñÇ Ñ»ï Ýñ³ ϳåÁ:
äñÝ. ¶³µñÇ»ÉÛ³ÝÝ ³Û¹ ѳñó³¹ñÙ³ÝÁ å³ï³ë˳ݻó, áñ µ³½Ù³µÝ³Ï³ñ³Ý³ÛÇÝ ß»Ýù»ñÇ ç»ñٳٳï³Ï³ñ³ñÙ³Ý Ï³é³í³ñÙ³Ý Ï³½Ù³Ï»ñåÙ³Ý, í³ñÓ³í׳ñÝ»ñÇ Ñ³í³ùÙ³Ý ¨ ç»ñٳٳï³Ï³ñ³ñÙ³Ý ¿Ý»ñ·³³ñ¹Ûáõݳí»ïáõÃ¬Û³Ý µ³ñÓñ³óÙ³Ý Ñ³Ù³ñ ѳٳïÇñáõÃÛáõÝÝ»ñÇ ¹»ñÁ í×éáñáß ¿, ù³ÝÇ áñ ѳٳïÇñáõÃÛáõÝÝ»ñÝ Çñ»Ýó µÝáõÛÃáí Ý»ñϳ۳óÝáõÙ »Ý ëå³éáÕÝ»ñÇ ß³Ñ»ñÁ, ÇëÏ í»ñçÇÝÝ»ñë ߳ѳ·ñ·éí³Í »Ý ¿Ý»ñ·³³ñ¹Ûáõݳí»ï ï»ËÝáÉá·Ç³Ý»ñÇ ÏÇñ³éÙ³Ý Ù»ç, ¹ñ³Ýáí ¿É Ñ»Ýó å³Ûٳݳíáñí³Í ÏÉÇÝÇ ç»ñÙáó³ÛÇÝ ·³½»ñÇ Ïñ׳ïáõÙÁ: ²Û¹ ï»ë³Ï»ïÇó µÝ³å³Ñå³Ý³Ï³Ý ѳñó»ñÝ ³é³í»É ù³Ý ϳåí³Í »Ý ³Û¹ ϳéáõÛóÝ»ñÇ Ñ»ï:
ÜÇëïÇ í»ñçáõÙ åñÝ. ä³åÛ³ÝÝ ³é³ç³ñÏ»ó ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ åɳÝÇ í»ñ³µ»ñÛ³É Ý»ñϳ۳óÝ»É ·ñ³íáñ ³é³ç³ñÏáõÃÛáõÝÝ»ñ ¨ ѳßíÇ ³éÝ»É, áñ ݳ˳ï»ëí³Í ¿ Íñ³·ñÇ 2005Ã. ·áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÁ ùÝݳñÏ»É Ù»ÏݳñϳÛÇÝ ë»ÙÇݳñÇ Å³Ù³Ý³Ï: ê»ÙÇݳñÇ Å³Ù³Ý³Ï ·áñÍáÕáõÃÛáõÝÝ»ñÇ Ñ³Ù³Ï³ñ·Ù³Ý ٻ˳ÝǽÙÝ»ñÁ Ï×ß·ñïí»Ý ½áõ·³Ñ»é ÁÝóóáÕ Íñ³·ñ»ñÇ Ñ»ï ¨ ¹ñ³ ÑÇÙ³Ý íñ³ ÏÙß³ÏíÇ 2006Ã. ³ß˳ï³Ýù³ÛÇÝ åɳÝÁ, áñÁ ѻﳷ³ÛáõÙ ÏÝ»ñϳ۳óíÇ Ô»Ï³í³ñ ÏáÙÇï»Ç ùÝݳñÏÙ³ÝÁ:

Եղանակը Երևանում

Ռադիոակտիվություն 16
Խոնավություն 89%
Բարոմետր 669
Գեոմագնետիզմ
Ցերեկ +4
Գիշեր -7
 

 

MNP

ՀՀ բնապահպանության նախարարություն

 


 

UNFCCC

Կլիմայի փոփոխության մասին ՄԱԿ-ի շրջանակայիn կոնվենցիա  

 


Կլիմայի փոփոխության մասին ՄԱԿ-ի շրջանակայիn կոնվենցիա

Կոնվենցիան սահմանում է միջկառավարական գործողությունների շրջանակները` կլիմայի փոփոխության մարտահրավերներին արձագանքելու նպատակով:

 

GEF

Գլոբալ էկոլոգիական ֆոնդ

 


 

UNDP

ՄԱԿ-ի զարգացման ծրագիր 

 


 
Կառավարական շենք N3
Սենյակ N533
Հանրապետության Հրապարակ
Երևան, Հայաստան 0010
Հեռ` +374 (10) 583920, 583932
Ֆաքս` +374 (10) 583933
Էլ-փոստ: infocenter@nature.am, climate@nature.am
Ministry of nature Protection of Armenia UNEP GEF UNDP
Սույն կայքը ստեղծվել է 1996թ.` ՄԱԶԾ/ԳԷՖ “Հայաստան. կլիմայի փոփոխության ուսումնասիրությունը երկրում” ծրագրի շրջանակներում: Կայքը արդիականացվել և վերաձևավորվել է 2007թ.` Հայաստանում ՄԱԿ ԿՓՇԿ-ի 6-րդ Հոդվածի դրույթների իրագործման համար ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի կողմից տրամադրված ֆինանսական աջակցության շրջանակներում և հետագայում 2010թ.` ՄԱԶԾ/ԳԷՖ ծրագրերի շրջանակներում: