|
ΚέΉΗρ ΞΗαοαΫΗ Ω»Λ³έΗ½Ωέ»ρΗ ³έΛ³χ³έ ·αρΝαυέ»αυΓΫ³έ Ρ³Ω³ρ, Ηέγε»λ ΑέΉαυέαΥ, ³Ϋέε»λ ΏΙ έ»ρΉραΥ »ρΟρέ»ρΑ Ηρ»έσ ΗέλοΗοαυσΗαέ³Ι έ»ραυΕΑ Ρ½αρ³σέ»Ιαυ Ο³ρΗω αυέ»έ ³ρο³έ»οαυΩέ»ρΗ ΟρΧ³οΩ³έέ αυΥΥν³Ν Νρ³·ρ»ρΑ ωέέ³ρΟ»Ιαυ ¨ Ρ³λο³ο»Ιαυ Ρ³Ω³ρ: ²ρο»ρΟρΫ³ έ»ρΉραΥέ»ρΑ, Λαυλ³χ»Ιαν ³έσαυΩ³ΫΗέ ¨ ½³ρ·³σαΥ ί³ο »ρΟρέ»ραυΩ Ρ³έΉΗεαΥ ΛαγΑέΉαοαΥ ν³ργ³Ο³έ ΑέΓ³σ³Ο³ρ·»ρΗσ, Ρ»ο³ωρωρν³Ν »έ ³Ϋέ ΑέΉαυέαΥ »ρΟρέ»ραν, αρο»Υ ΨΌΨ ε³ρο³ναραυΓΫαυέέ»ρΑ ¨ ω³Υ³ω³Ο³έαυΓΫαυέΑ Ρλο³Ο»σν³Ν Ώ: Ψ³λέ³ναρ³ε»λ, ³Ϋέ »ρΟρέ»ραν, αρο»Υ λο»ΥΝν³Ν »έ ε³ΫΩ³έέ»ρ Νρ³·ρ³ΫΗέ ³ι³η³ρΟέ»ρΗ ·αρΝΑέΓ³σΗ ³ρΉΫαυέ³ν»ο ¨ Γ³χ³έσΗΟ ·αρΝαυέ»αυΓΫ³έ Ρ³Ω³ρ: Ξ³Ϋαυέ ½³ρ·³σαυΩΑ Ρλο³Ο λ³ΡΩ³έΩ³έ Ο³ρΗω αυέΗ, ΩΗ³Ε³Ω³έ³Ο ³έΡρ³Ε»ίο Ώ Ρλ³οΟ»σέ»Ι λασΗ³Ι-οέο»λ³Ο³έ ³½Ή»σαυΓΫ³έ ¨/Ο³Ω ΅έ³ε³Ρε³έ³Ο³έ ³½Ή»σαυΓΫ³έ ·έ³Ρ³οΩ³έ ΑέΓ³σ³Ο³ρ·»ρΑ:
άε³ο³ΟΑ ΊΨ ΟαΥΩΗσ ύΗέ³έλ³ναρναΥ ο»ΛέΗΟ³Ο³έ ³η³ΟσαυΓΫ³έ Νρ³·ρΗ έε³ο³Οέ Ώ Ωί³Ο»Ι ΨΌΨ Ηρ³Ο³έ³σΩ³έ Ρλο³Ο ¨ Γ³χ³έσΗΟ Ο³ιαυΫσ` ΨΌΨ έ³Λ³·Ν»ραυΩ ³ρο»ρΟρΫ³ αυΥΥ³ΟΗ έ»ρΉραυΩέ»ρ έ»ρ·ρ³ν»Ιαυ έε³ο³Οαν:
ΞΙΗΩ³ΫΗ χαχαΛαυΓΫ³έ ³½·³ΫΗέ ·αρΝαΥαυΓΫαυέέ»ρ
Π³Ϋ³λο³έΑ Ψ²Ξ-Η ΞΙΗΩ³ΫΗ χαχαΛαυΓΫ³έ ίρη³έ³Ο³ΫΗέ Οαέν»έσΗ³έ (Ψ²Ξ-Η ΞφήΞ) λοαρ³·ρ»Ι Ώ 1992Γ. ΡαυέΗλΗ 13-Ηέ ¨ ν³ν»ρ³σρ»Ι 1993Γ. Ω³ΫΗλΗ 14-Ηέ: 1998Γ. »ρΟΗρΑ Ο³ο³ρ»Ι Ώ η»ρΩασ³ΫΗέ ·³½»ρΗ ³ι³ηΗέ ·αυΫω³·ραυΩΑ, αρΑ έ»ρ³ιν»Ι Ώ Ψ²Ξ-Η ΞφήΞ Π³Ϋ³λο³έΗ ³ι³ηΗέ ³½·³ΫΗέ ½»ΟαυΫσαυΩ ¨ έ»ρΟ³Ϋ³σν»Ι ΞαΥΩ»ρΗ 4-ρΉ Ξαέύ»ρ³έλΗέ ΄αυ»έαλ- ²Ϋρ»λαυΩ: 1998Γ. χ»ορν³ρΗ 25-Ηέ ΠΠ Ξ³ι³ν³ραυΓΫ³έ ΟαΥΩΗσ ΑέΉαυέν»Ι Ώ §ΨΗ ί³ρω ΅έ³ε³Ρε³έ³Ο³έ ΩΗη³½·³ΫΗέ Οαέν»έσΗ³έ»ρΗσ ΅ΛαΥ ΠΠ ε³ρο³ναραυΓΫαυέέ»ρΗ Ο³ο³ρΩ³έ ΩΗηασ³ιαυΩέ»ρΗ Νρ³·ΗρΑ Ρ³λο³ο»Ιαυ Ω³λΗέ¦ 115 αραίαυΩΑ, (2004Γ. Ή»Οο»Ω΅»ρ, 1940 αραίαυΩ) αραν ³Ωρ³·ρν³Ν »έ Ψ²ΞΞφήΞ έ»ρωα ε³ρο³ναραυΓΫαυέέ»ρΗ Ηρ³Ο³έ³σΩ³έ Ρ³Ω³ρ ε³ο³λΛ³έ³οαυ ε»ο³Ο³έ Ω³ρΩΗέέ»ρΑ:
Ψ²ΌΜ/ΆΎό §Π³Ϋ³λο³έ-ΞΙΗΩ³ΫΗ χαχαΛαυΓΫ³έ αυλαυΩέ³λΗραυΓΫαυέΑ »ρΟραυΩ¦ Νρ³·ρΗ ίρη³έ³Οέ»ραυΩ Ο³½Ων»Ι Ώ 1990Γ. (αρε»λ ΅³½³ΫΗέ ο³ρΗ) η»ρΩασ³ΫΗέ ·³½»ρΗ ³ρο³έ»οαυΩέ»ρΗ ³½·³ΫΗέ Ο³Ή³λορ, Ωί³Ον»Ι Ώ η»ρΩασ³ΫΗέ ·³½»ρΗ (ζΆ) ³ρο³έ»οαυΩέ»ρΗ λ³ΡΩ³έ³χ³ΟΩ³έ ³½·³ΫΗέ ω³Υ³ω³Ο³έαυΓΫαυέΑ, Ωί³Ον»Ι »έ Ρ³ρΩ³ρναΥ³Ο³έαυΓΫ³έ ΩΗηασ³ιαυΩέ»ρ, ·έ³Ρ³ον»Ι »έ ΩΗέγ¨ 2010Γ. ³ρο³έ»οαυΩέ»ρΗ έ³Λ³ο»λναΥ ΩΗοαυΩέ»ρΑ, ΟΙΗΩ³ΫΗ Ο³έΛ³ο»λναΥ χαχαΛαυΓΫ³έ εαο»έσΗ³Ι ³½Ή»σαυΓΫαυέΑ, Ηέγε»λ έ³¨ ³½Ή»σαυΓΫαυέΑ ΏΟαΡ³Ω³Ο³ρ·»ρΗ ¨ ³ιαΥηαυΓΫ³έ νρ³: Έρ³έω ³ΫέαυΡ»ο¨ ³Ωχαχν»Ι »έ Π³Ϋ³λο³έΗ ³ι³ηΗέ ³½·³ΫΗέ ½»ΟαυΫσαυΩ, αρΑ έ»ρΟ³Ϋ³σν»Ι Ώ Ψ²Ξ-Η ΞφήΞ ΞαΥΩ»ρΗ γαρραρΉ Ξαέύ»ρ³έλαυΩ ¨ ο»Υ³Ήρν³Ν Ώ Ηέο»ρέ»ο³ΫΗέ ΏηαυΩ
(
www.nature.am): ΰρε»λ Ψ²Ξ-Η ΞφήΞ Ρ³ν»Ιν³Ν I-αυΩ γΑέΉ·ρΟν³Ν »ρΟΗ, Π³Ϋ³λο³έΑ γΗ λο³έΣέ»Ι η»ρΩασ³ΫΗέ ·³½»ρΗ ³ρο³έ»οαυΩέ»ρΑ έν³½»σέ»Ιαυ ω³έ³Ο³Ο³έ ε³ρο³ναραυΓΫαυέ, ³Ϋέαυ³Ω»έ³ΫέΗν Π³Ϋ³λο³έΗ` η»ρΩασ³ΫΗέ ·³½»ρΗ ³½Ή»σαυΓΫ³έ Ω»ΥΩΩ³έέ αυΥΥν³Ν ι³½Ω³ν³ραυΓΫαυέΑ Ρ³λο³οαυΩ Ώ »ρΟρΗ σ³έΟαυΓΫαυέΑ Ηρ³Ο³έ³σέ»Ι Ω»ΥΩΩ³έ ΩΗηασ³ιαυΩέ»ρ Ρ³ίνΗ ³ιέ»Ιαν ³έΡρ³Ε»ίο ύΗέ³έλ³Ο³έ ³η³ΟσαυΓΫ³έ Ω³ογ»ΙΗαυΓΫαυέΑ: 2002Γ. Ή»Οο»Ω΅»ρΗέ ΠΠ ²½·³ΫΗέ ΕαΥανΑ ν³ν»ρ³σρ»Ι Ώ ΞΗαοαΫΗ ³ρΣ³έ³·ραυΓΫαυέΑ, ΗέγΗ ³ρΉΫαυέωαυΩ Π³Ϋ³λο³έΑ Ή³ρΣ³ν ³ρΣ³έ³·ραυΓΫ³έΑ ΩΗ³σ³Ν 108-ρΉ ΟαΥΩ »ρΟΗρΑ: Π³Ϋ³λο³έαυΩ ΨΌΨ έ»ρΉρΩ³έ έε³ο³Οαν ΠΠ ΅έ³ε³Ρε³έαυΓΫ³έ έ³Λ³ρ³ραυΓΫαυέΑ έί³έ³Ον»Ι Ώ αρε»λ ²½·³ΫΗέ ΙΗ³½αρν³Ν Ω³ρΩΗέͺ Ο³ο³ρ»Ιαν ΨΌΨ έ³Λ³·Ν»ρ ΑέΉαυέαΥ »ρΟΗρ Ή³ιέ³Ιαυ Ρ³Ω³ρ ³έΡρ³Ε»ίο έ³Λ³ε³ΫΩ³έέ»ρΗσ Ω»ΟΑ:
ΞΙΗΩ³ΫΗ χαχαΛαυΓΫ³έ ΗέλοΗοαυσΗαέ³Ι έ»ραυΕΗ Ρ½αρ³σΩ³έέ αυΥΥν³Ν ΩΫαυλ ·αρΝαΥαυΓΫαυέέ»ρΗ ίρη³έ³Οέ»ραυΩͺ
- Ψ²Ξ-Η ΞφήΞ ¨ ΟΙΗΩ³ΫΗ χαχαΛαυΓΫ³έ ³½·³ΫΗέ ΩΗηασ³ιαυΩέ»ρΗ ο»Υ³Ο³έ Ηρ³Ο³έ³σΩ³έ Ρ³Ω³ρ Ο³½Ων»Ι Ώ Υ»Ο³ν³ρ ΟαΩΗο»
- Πρ³ο³ρ³Ον»Ι Ώ Π³Ϋ³λο³έ-ΟΙΗΩ³ΫΗ χαχαΛαυΓΫ³έ ΡΗΩέ³ΛέΉΗρέ»ρΑ Ρ³Ϋ ·Ηοέ³Ο³έέ»ρΗ ΡαΉν³Νέ»ραν ΕαΥαν³Ναυ
- κο»ΥΝν»Ι Ώ Ε³Ω³έ³Ο³ΟΗσ λ³ρω³ναραυΩέ»ραν Ρ³·»σ³Ν ο»Υ»Ο³ον³Ο³έ Ο»έοραέ, αρΑ Ρ³ν³ω³·ραυΩ Ώ ο»Υ»Ο³οναυΓΫαυέ ΟΙΗΩ³ΫΗ χαχαΛαυΓΫ³έ ΛέΉΗρέ»ρΗ ν»ρ³΅»ρΫ³Ι
- Ζρ³Ο³έ³σν»Ι Ώ §Π³Ϋ³λο³έ-ΟΙΗΩ³ΫΗ χαχαΛαυΓΫ³έ αυλαυΩέ³λΗραυΓΫαυέΑ »ρΟραυΩ¦ Νρ³·ρΗ »ρΟραρΉ χαυΙΑ, αρΗ ³ρΉΫαυέωαυΩ Ρρ³ο³ρ³Ον»Ι Ώ ΞΙΗΩ³ΫΗ χαχαΛαυΓΫ³έ ΡΗΩέ³ΛέΉΗρέ»ρΗ ΙαυΝΩ³έ ο»ΛέαΙα·Η³Ο³έ Ο³ρΗωέ»ρΗ ·έ³Ρ³οΩ³έ ¨ ο»ΛέαΙα·Η³έ»ρΗ χαΛ³έσΩ³έ έ»ραυΕΗ ½³ρ·³σαυΩΑ Π³Ϋ³λο³έαυΩ
- Π³Ϋ³λο³έ-³½·³ΫΗέ Ρ½αραυΓΫαυέέ»ρΗ ·έ³Ρ³οαυΩ ·Ια΅³Ι ΅έ³ε³Ρε³έ³Ο³έ Ο³ι³ν³ρΩ³έ Ρ³Ω³ρ Νρ³·ρΗ ίρη³έ³Οέ»ραυΩ Ηρ³Ο³έ³σν»Ι Ώ Ο³ρΗωέ»ρΗ ·έ³Ρ³οαυΩ ³ιΟ³ ΗέλοΗοαυσΗαέ³Ι έ»ραυΕΗ Ρ½αρ³σΩ³έ ¨ ΅έ³ε³Ρε³έ³Ο³έ λΗέ»ρ·»οΗΟ Ο³ι³ν³ρΩ³έ έε³ο³Οαν σ³έσΗ ½³ρ·³σΩ³έ ν»ρ³΅»ρΫ³Ι
- ά»ραυΕΗ Ρ½αρ³σαυΩ ζΆ ·αυΫω³·ρΩ³έ αρ³ΟΗ ΅³ρ»Ι³νΩ³έ έε³ο³Οαν (Ίνραε³/²δΠ) Νρ³·ΗρΑ Ηρ³Ο³έ³σΩ³έ χαυΙαυΩ Ώ ¨ αυΥΥν³Ν Ώ έν³½»σέ»Ιαυ ονΫ³Ιέ»ρΗ ³έΡ³Ω³ε³ο³λΛ³έαυΓΫαυέΑ, ΅³ρ»Ι³ν»Ιαυ Ω³ο»έ³ν³ραυΓΫαυέΑ ¨ ε³Ραυλο³ναραυΩΑ, Ηέγε»λ έ³¨ λο»ΥΝ»Ιαυ ·αυΫω³·ρΩ³έ Ο³Ϋαυέ Ω»Λ³έΗ½Ω
- ΆαυΫω³·ρΩ³έ ·αρΝαυέ»αυΓΫαυέΑ Ω»Οέ³ρΟ»Ι Ώ Νρ³·ρ³ΫΗέ ³ι³η³ρΟ Ωί³Ο»Ιαυ ¨ ³ι³ηέ³Ρ»ρΓ ·αρΝαΥαυΓΫαυέέ»ρΑ λ³ΡΩ³έ»Ιαυ έε³ο³Οαν, αραέω ε»οω Ώ Ηρ³Ο³έ³σν»έ Ψ²Ξ-Η ΞφήΞ »ρΟραρΉ ³½·³ΫΗέ ½»ΟαυΫσΗ έ»ρωα:
ΨΗη·»ρ³ο»λγ³Ο³έ ·αρΝΑέΓ³σΗ Ηρ³Ο³έ³σαυΩ` Ηρ³½»ΟΩ³έ ΅³ρΣρ³σΩ³έ λ»ΩΗέ³ρέ»ρΗ ΩΗηασαν
ΰρε»λ Νρ³·ρΗ ΅³Υ³ΉρΗγ Ω³λ έ³Λ³ο»λν³Ν Ώ ΡΗΩέ³Ο³έ ί³Ρ³·ρ·Ηι ΟαΥΩ»ρΗ Ρ»ο Ο³½Ω³Ο»ρε»Ι ΨΌΨ Ο³ιαυσν³ΝωΗ ν»ρ³΅»ρΫ³Ι ΩΗ ί³ρω ΟΙαρ λ»Υ³έέ»ρ: βαρλ ΑέΉαυέαΥ »ρΟρέ»ρΗσ Ϋαυρ³ω³έγΫαυραυΩ έ³Λ³ο»λναυΩ Ώ Ο³½Ω³Ο»ρε»Ι ³½·³ΫΗέ Ηρ³½»ΟΩ³έ ΅³ρΣρ³σΩ³έέ αυΥΥν³Ν Ω»ΟϋρΫ³ ³ίΛ³ο³ΕαΥαν Ο³½Ων³Ν 20 Ω³λέ³ΟσΗσ: Ϊαυρ³ω³έγΫαυρ »ρΟραυΩ ΨΌΨ-Η ν»ρ³΅»ρΫ³Ι ΡΗΩέ³Ο³έ ί³Ρ³·ρ·Ηι ΟαΥΩ»ρέ »έͺ
- Ξ³ι³ν³ραυΓΫαυέΑ/΄έ³ε³Ρε³έαυΓΫ³έ έ³Λ³ρ³ραυΓΫαυέΑ/²½·³ΫΗέ Ρ³Ω³Ο³ρ·αΥέ»ρΑ, αραέω ε³ο³λΛ³έ³οαυ »έ ΩΗη³½·³ΫΗέ Ρ³Ω³Σ³Ϋέ³·ρ»ρΗ ¨ χαΛΑΩ΅ιέΩ³έ Ραυί³·ρ»ρΗ Ρ³Ω³ρ
- ΨΌΨ ο»ΛέΗΟ³Ο³έ Ηρ³Ο³έ³σΩ³έ Ρ³Ω³ρ ε³ο³λΛ³έ³οαυ ΅έ³ε³Ρε³έ³Ο³έ ·αρΝ³Ο³ΙαυΓΫαυέέ»ρ
- Ύέ»ρ·»οΗΟ³ΫΗ Ο³Ω ³έο³ι³ε³οΩ³έ αΙαροαυΩ ³ιΟ³ Ρ»ο³½αο³Ο³έ Ρ³λο³οαυΓΫαυέέ»ρ
- ζ»ρΩασ³ΫΗέ ·³½»ρΗ ³ρο³έ»οαΥέ»ρΗ (η»ρΩ³ΫΗέ ΏΙ»Οορ³Ο³Ϋ³έέ»ρ, Ο»έοραέ³σν³Ν η»ρΩ³Ω³ο³Ο³ρ³ρΩ³έ Ρ³Ω³Ο³ρ·»ρ, ³ρΉΫαυέ³΅»ραυΓΫαυέ, έ³νΓΗ ¨ ·³½Η Ω³ο³Ο³ρ³ρΩ³έ ¨ ΅³ίΛΩ³έ Ρ³Ω³Ο³ρ·»ρ) έ»ρΟ³Ϋ³σαυσΗγέ»ρ, αραέω Ο³ραΥ »έ ΑέΉαυέ»Ι εαο»έσΗ³Ι ΨΌΨ έ³Λ³·Ν»ρ
- ΰΞΞ-έ»ρ
ΨΌΨ ·αρΝαΥαυΓΫαυέέ»ρΗ εΙ³έΗ Ωί³ΟαυΩ
Ϊαυρ³ω³έγΫαυρ »ρΟραυΩ, αρε»λ Νρ³·ρΗ ³ι³ηέ³Ρ»ρΓ ω³ΫΙ ε»οω Ώ Ωί³ΟνΗ Ρ³Ω³ε³ο³λΛ³έ ΨΌΨ Ο³ιαυΫσ ΡΗΩέ»Ιαυ ν»ρ³΅»ρΫ³Ι ·αρΝαΥαυΓΫαυέέ»ρΗ εΙ³έ: ²Ϋέ ε»οω Ώ έ»ρ³ιΗͺ
- ΨΌΨ ε³ρο³ναραυΓΫαυέέ»ρΗ ¨ Ρ³λο³οαΥ Ο³ιαυΫσέ»ρΗ ΅³ίΛαυΩ
- ΊρΟρΗ Ρ³Ω³ρ ΅έαραί ΨΌΨ γ³χ³έΗίέ»ρ (»Γ» ³ιΟ³ »έ)
- ΰυΥ»σαυΫσ ¨ Ε³Ω³έ³Ο³σαυΫσ έ³Λ³ο»λναΥ ΨΌΨ Ο³ιαυΫσΗ Ηρ³Ο³έ³σΩ³έ Ρ³Ω³ρ
- ΨΌΨ έ³Λ³·Ν³ΫΗέ ·³Υ³χ³ρΗ έΟ³ρ³·ραυΓΫ³έ (PIN-άΆά) ¨ έ³Λ³·Ν³ΫΗέ χ³λο³ΓΥΓΗ (PDD-άφ) Ρ³λο³οΩ³έ ·αρΝΑέΓ³σΗ λΛ»Ω³έ ¨ Ε³Ω³έ³Ο³σαυΫσΑ
- ΰυΥ»σαυΫσ ΨΌΨ έ³Λ³·Ν»ρΗ Ρ³Ω³ρ, αρο»Υ ΑέΉ·ρΟν³Ν »έ ·αρΝ³ΉΗρ ΛαρΡρΉΗ αραίαυΩέ»ρΑ (ϋρ. ΅³½³ΫΗέ ·ΗΝ ¨ ΩαέΗοαρΗέ·Η Ω»ΓαΉαΙα·Η³):
ΆαρΝαΥαυΓΫαυέέ»ρΗ εΙ³έΑ έ³Λ³ο»λναυΩ Ώ ωέέ³ρΟ»Ι ΡΗΩέ³Ο³έ ί³Ρ³·ρ·Ηι ΟαΥΩ»ρΗ Ρ»ο ¨ ³ι³η³ρΟ»Ι Ρ³Ω³ε³ο³λΛ³έ έ³Λ³ρ³ραυΓΫαυέέ»ρΗέ ¨ ·αρΝ³Ο³ΙαυΓΫαυέέ»ρΗέ Ρ³λο³ο»Ι ³Ϋέ:
ΨΌΨ ·αρΝΑέΓ³σΗ ν»ρ³΅»ρΫ³Ι ³ίΛ³ο³ΕαΥαν
ΨΌΨ ·αρΝΑέΓ³σΗ ν»ρ³΅»ρΫ³Ι ³ίΛ³ο³ΕαΥαν ΟΟ³½Ω³Ο»ρενΗ Νρ³·ρΗ Ηρ³Ο³έ³σΩ³έ »ρΟραρΉ ο³ραυΩ, ·αρΝαΥαυΓΫαυέέ»ρΗ ν»ρ³ΡλΟΩ³έ έε³ο³Οαν, αρΗέ ΟΡρ³νΗρν»έ Ω»Οέ³ρΟ³ΫΗέ λ»ΩΗέ³ρΗέ Ω³λέ³ΟΗσέ»ρΑ: ²ίΛ³ο³ΕαΥανΗ έε³ο³ΟΑ ΟΙΗέΗ έ³¨ ΨΌΨ έ³Λέ³Ο³έ ·αρΝαΥαυΓΫαυέέ»ρΗ εΙ³έΗ ωέέ³ρΟαυΩΑ:
2004Γ. λ»εο»Ω΅»ρΗέ ΨΌΨ Ηρ³½»ΟΩ³έ ΅³ρΣρ³σΩ³έ αυΥΥν³Ν λ»ΩΗέ³ρέ»ρΗ ί³ρω Ώ Ηρ³Ο³έ³σν»Ι Ω³λέ³ΟΗσ ΅αΙαρ 4 »ρΟρέ»ραυΩ, αραέσ έ»ρΟ³ »έ »Υ»Ι 20-50 Ω³λέ³ΟΗσ ³Ω»έ »ρΟρΗσ: |
